Merle – umaszczenie, które zachwyca niepowtarzalnymi kolorami i wzorami. Nic dziwnego, że jest marzeniem wielu przyszłych opiekunów. Czy za tą uroczą sierścią mogą kryć się jakieś zagrożenia zdrowotne?

W naszym artykule przyjrzymy się bliżej umaszczeniu merle. Wyjaśnimy, skąd się bierze, jak jest dziedziczone i dlaczego budzi tyle emocji wśród hodowców i miłośników ras psów. Zwłaszcza, gdy poruszy się temat tego, który pies nie powinien go mieć…

Zapraszamy!

różne_psy_merle(1)Spis treści:

Umaszczenie merle. Wyjątkowa maść niektórych ras psów

Wyobraź sobie, że ktoś rozlał ciemną farbę na jasnej sierści psa, tworząc nieregularne plamy o najróżniejszych kształtach i rozmiarach. Tak właśnie można opisać merle, czyli umaszczenie marmurkowe.

pies_merle

Tam, gdzie farby jest najwięcej, sierść pozostaje ciemna. Z kolei tam, gdzie farba się rozmyła, odcienie są jaśniejsze od koloru podstawowego (czyli tego najciemniejszego). W efekcie np. czarne plamy przeplatają się z szarością, a brązowe z rudymi lub rude z beżowymi.

odcienie_merle_czarny_rudyJaśniejsze fragmenty sierści to miejsca, w których naturalny kolor został rozjaśniony, a ciemne plamy to te, które zachowały swój pierwotny, oryginalny odcień. Ilość kolorów podstawowych oraz stopień rozjaśnienia, dzieli umaszczenia merle na kilka wariantów. U różnych ras psów, może wystąpić ich mniej lub więcej. W słowniku FCI istnieją takie określenia dla typów merle:

1. Tricolor merle – klasyczny tricolor, czyli czarno-rudo-biały, gdzie marmurkowaniu uległy miejsca czarne i rude.

sheltie_tricolor_merle
Sheltie – tricolor merle

2. Red merle – czekoladowy i rudy rozjaśniane w jasnorude i beżowe tony.

red_merle_jamnik
jamnik krótkowłosy – red merle

3. Lilac merle – odcienie czekoladowego/brązowego przechodzą tu do odcienia liliowo-szarego lub srebrzysto-beżowego.

 

lilac_merle_aussie
owczarek australijski – lilac merle

4. Blue merle – rozjaśnienie czerni. Efekt? Szare, grafitowe (nazywane też niebieskimi) lub jasnoszare rozjaśnienia.

umaszczenie_collie_blue_merle
border collie – blue merle

5. Slate Merle – podwójne rozcieńczenie czarnego pigmentu, dające efekt srebrzystych lub bardzo jasnoszarych plamek.

umaszczenie_collie_slate_merle
border collie – slate merle

6. Seal Merle – rozjaśnienie czerni jak u foki, czyli na ciemnoszare i grafitowe plamy; z dodatkowymi rozmytymi przejaśnieniami w kolorze brązowym.

seal_merle_border_collie_maść
border collie – seal merle

7. Atypical merle – brak klasycznego marmurku. Zamiast łat w kontrastowych odcieniach, pies ma jednolitą lub lekko rozmytą barwę, pochodzącą od koloru wiodącego.

atypical_merle_maść
owczarek szkocki collie – atypical merle

*ciekawostka: 8. Cryptic merle – pies posiada wariant genu merle, ale nie ma widocznego marmurkowego wzoru. Czasem pojawia się jedynie niewielka, rozjaśniona plamka na sierści. Rozpoznanie ukrytego merle często wymaga badania genetycznego.

W niektórych z tych umaszczeń wyróżnia się także rzadsze warianty, nazywane dużo konkretniej. Np. zamiast ogólnego blue merle, wyróżnia się psy np. blue merle and tan (czyli z dodatkowymi znaczeniami umaszczenia czarnego podpalanego), albo blue merle and white (czyli z wyraźnie widocznymi białymi znaczeniami).

merle_maść_pies_szczeniak(1)

Co ciekawe, w umaszczeniu merle, natura nie trzyma się żadnego schematu. Plamy mogą być drobne lub rozległe, mieć poszarpane krawędzie i pojawiać się w różnych miejscach na ciele. To właśnie one sprawiają, że nie da się znaleźć dwóch tak samo wyglądających psów. Każdy ma swój, własny, wyjątkowy wzór.

border_collie_szczeniaki

Sierść to nie wszystko. Zmieniają się również oczy

Marmurkowa sierść to nie jedyna niespodzianka, jaką potrafi zafundować natura! Gen merle może wpływać również na kolor oczu, rozjaśniając pigment znajdujący się w tęczówkach.

jasniniebieski_kolor_oczu_u_merle

Psy merle mogą mieć oczy jasnoniebieskie lub bursztynowe. Zdarza się też, że jedno oko jest niebieskie, a drugie brązowe. Zjawisko to nazywamy heterochromią, czyli różnobarwnością tęczówek.

heterochromia_dwa_kolory_oczu

A gdy natura pójdzie o krok dalej i połączy oba kolory w jednej tęczówce, stworzy u takiego psa oko ze znaczeniami innego, kontrastowego koloru.

heterochromia_dwa_kolory_w_jednej_tęczówce

Warto też pamiętać, że nie każdy pies merle ma niebieskie oczy lub heterochromię. Niektóre osobniki mają obie tęczówki w standardowym ciemnobrązowym kolorze, nie nawiązującym do marmurkowego wzoru.

standardowy_kolor_oczu_u_merle

Kolorowe psy – border collie, owczarek australijski i inne. Jakie?

Border collie i owczarek australijski to rasy, które najczęściej kojarzone są z umaszczeniem merle. Nie dość, że piękne to jeszcze wysoce inteligentne. Marzenie, prawda? No może dla niektórych tak. Warto jednak pamiętać, że kolor sierści to nie jedyna cecha, która powinna dominować wybór psa domowego.

border_i_aussieWracając jednak do najpopularniejszych psów o umaszczeniu merle, należą do nich: jamniki i welsh corgi cardigan. I uwaga: ciekawostka! U corgi, odmiana Pemborke nie powinna występować w umaszczeniu merle. Według FCI, ten wzór ten jest dopuszczalny jedynie u Cardigana. Z kolei u jamnika, merle często nazywa się umaszczeniem tygrysowatym, a sam wzór występuje w każdej odmianie jamnika. Nie ma znaczenia czy to krótkowłosy czy długowłosy.

corgi_cardigan_jamnikiPoza wspomnianymi rasami, które na pewno znasz i widziałeś w umaszczeniu merle. FCI wyróżnia też kilka innych, u których ten wzór sierści został zatwierdzony. A są to:

– dog niemiecki;

dog_niemiecki_merle– owczarek francuski (beauceron);

owczarek_francuski _beauceron_merle– owczarek pirenejski;

owczarek_pirenejski_merle– owczarek szetlandzki;

owczarek_szetlandzki_merle– owczarek szkocki collie;

owczarek_szkocki_collie_merle– owczarek węgierski (mudi);

owczarek_węgierski_mudi_merle– *Louisiana Catahoula Leopard Dog (rasa, którą podajemy jako ciekawostkę, ponieważ ten piękny pies nie jest uznany przez FCI, ale za to… jest uznany przez AKC (czyli American Kennel Club), a w stanie Luizjana ma status oficjalnego psa stanowego).

catahoula_leopard_dog_merle

„Jeden tak, drugi nie”. U jakich ras umaszczenie merle nie jest uznane przez FCI?

Niektóre pieski może i wyglądają pięknie, ale gen powodujący wzór merle może im poważnie zaszkodzić. To właśnie ten argument przekonał kynologów, aby w przypadku niektórych ras nie uznawać takiego wariantu kolorystycznego sierści. Czy zostało to zrobione na wyrost, czy ze zwyczajnej troski o zdrowie? Odpowiedzi na to pytanie, może udzielić sobie każdy samodzielnie, bo temat wydaje się być mocno kontrowersyjny.

psy_merle_nieuznane_FCISzczególnie, kiedy coraz częściej widujemy niektóre rasy psów w umaszczeniu merle, nie do końca będącym uznanym wariantem w przypadku danej rasy.

U jakich psów zatem, FCI nie uznało umaszczenia merle?

– welsh corgi pemborke;

corgi_pemborke_merle_nieuzn– buldog francuski;

buldog_francuski_merle_nieuzn– buldog angielski;

buldog_angielski_merle_nieuzn– chihuahua;

lilac_merle_chihuahua– szpic miniaturowy (pomeranian);

pomeranian_merle_nieuzn– american staffordshire terrier;

american_staffordshire_terrier_merle_nieuzn– cocker spaniel angielski;

cocker_spaniel_angielski_merle_nieuzn– cavalier king charles spaniel;

cavalier_king_charles_spaniel_merle_nieuzn– yorkshire terrier;

yorkshire_terrier_merle_nieuzn– nagi pies meksykański.

nagi_pies_meksykański_merle_nieuzn

Kontrowersje wokół tematu merle – skąd wynikają?

Na pewno znasz kontrowersyjny temat umaszczenia merle u buldoga francuskiego. O jego maściach napisaliśmy nawet osobny artykuł pt.: Pies rasy buldog francuski. Które kolory uznaje FCI, a które nie? Ciekawym zagadnieniem w tej kwestii okazał się być również  buldog blue (w kolorze niebieskim), czy biszkoptowy jamnik, o których także pisaliśmy swoje artykuły.

umaszczenia_buldoga_francuskiego_legalneZdecydowaliśmy, że pokazanie Wam przykładów psiaków uznanych i nieuznanych w różnych umaszczeniach, może być dla niektórych ważnym tematem, albo zwykłą ciekawostką. W tym artykule, chcielibyśmy rozszerzyć zagadnienie maści, ponieważ wiele osób nie wie dlaczego Międzynarodowa Federacja Kynologiczna tak restrykcyjnie przestrzega „kolorów” u psów.

jamnik_biszkoptowy_pies_szczeniak

Treści te miały i nadal mają, charakter typowo informacyjny – chcemy przekazać Wam tzw. „suche” dane: jak profesjonalni znawcy psów podchodzą do pewnych tematów i jakie mają na to wytłumaczenia. Sami kochamy wszystkie psiaki, nawet jeśli posiadają umaszczenia „nieuznane”.

aussie_vs_buldog_merle

Pies to członek rodziny i absolutnie się z tym zgadzamy! Jeśli masz buldoga merle – to super! Kochaj go i daj mu najlepszy dom, jaki masz możliwość. Ale czy nie nurtuje Was czasem fakt, że „jakaś góra” coś uznała i nie chcecie dowiedzieć się dlaczego? Czasami warto, nawet jak się z czymś nie zgadzamy, poznać powód czyjegoś działania.

border_collie_myśliPo to właśnie macie nas 🩷 szukamy dla Was fajnych ciekawostek i przekazujemy je we w miarę przystępny sposób, aby każdy miał szansę zrozumieć. W końcu mały, czy duży – może kochać pieski!

jrt_z_człowiekiem

No to jak jest z tym umaszczeniem i dlaczego np. „border collie wolno być merle, a buldogowi nie?”. Z odpowiedzią przychodzi do Was genetyka…

Przesada czy ostrożność? Jak umaszczenie psa, może mieć wpływ jego zdrowie

Merle pojawia się dziś również u ras, u których nie zostało uznane przez FCI. Jego popularność budzi coraz więcej pytań. Przede wszystkim: Czy pies może zapłacić zdrowiem za modne umaszczenie? Powodem do niepokoju nie jest jednak sam brak uznania koloru we wzorcu rasy. Obecność genu merle wpływa na pigmentację i w niektórych przypadkach może wiązać się z zaburzeniami słuchu oraz wadami oczu.

aussie_merle_szczeniak(2)

Takie ryzyko istnieje również u ras, u których merle występuje od pokoleń. Nie oznacza to jednak, że każdy pies o marmurkowym umaszczeniu jest bardziej chorowity. U psów z jedną kopią typowego wariantu merle poważne problemy zdrowotne związane z tym umaszczeniem są rzadkie. Sam kolor sierści nie przesądza więc o zdrowiu psa.

głuchy_pies_merle

Dlaczego zatem FCI nie uznaje merle np. u buldogów francuskich? Przede wszystkim dlatego, że nie jest to umaszczenie historycznie charakterystyczne dla tej rasy. Jego pojawienie się jest związane z krzyżowaniem buldogów z innymi rasami, a następnie utrwalaniem pożądanego wyglądu. To taka „poprawa rasy” lub jej „unowocześnianie”.

Nie oznacza to, że wszystkie buldogi merle rodzą się całkowicie głuche lub ślepie. Powoduje to jednak wątpliwości co do: pochodzenia psów, odpowiedzialności hodowców i tego, czy pogoń za modnym kolorem nie zaczyna przesłaniać troski o zdrowie zwierząt.

frenchie_buldog_francuski_merle

Diabeł tkwi w szczegółach – genetyka dla małych i dużych

Postaramy się Wam teraz wytłumaczyć jak działa genetyka merle u psa, który może w tym umaszczeniu występować. Zrobimy to na przykładzie jednego z najpopularniejszych psów kojarzonych z merle.

pies_znak_zapytania_jaka_to_rasaDlaczego w jednym miocie border collie rodzą się szczenięta marmurkowe, a inne mają zupełnie „klasyczne” umaszczenie? Odpowiedź kryje się w DNA psów, a dokładniej w genie PMEL, którego określony wariant odpowiada za charakterystyczny wzór merle. Brzmi skomplikowanie? Już wyjaśniamy!

genetyka_dna_umaszczenie_merle

Wyobraź sobie, że każdy szczeniak otrzymuje od rodziców dwie instrukcje dotyczące umaszczenia – jedną od mamy, drugą od taty. To właśnie od tego, jakie warianty genu (czyli elementy tej instrukcji) odziedziczy, zależy, czy na jego sierści pojawi się charakterystyczny marmurkowy wzór.

genetyka_dla_szczeniaka

Merle jest cechą niecałkowicie dominującą, co oznacza, że już jedna kopia typowego wariantu merle wystarczy, aby na sierści pojawiły się nieregularne, rozjaśnione plamy.

Weźmy za przykład parę border collie: mama ma umaszczenie blue merle, a tata jest klasycznie czarno-biały i nie posiada wariantu merle. Każdy szczeniak ma wówczas statystycznie 50% szans na odziedziczenie merle po mamie i 50% na urodzenie się bez tego wzoru po tacie. Co ciekawe, nie oznacza to, że w miocie liczącym sześć szczeniąt dokładnie trzy będą marmurkowe. Natura nie dzieli kolorów po równo!

rodzice_border_collie_merle_niemerle

Ale to jeszcze nie wszystko! Merle ma różne warianty, które mogą wpływać na intensywność marmurkowego wzoru. U jednego psa plamy będą wyraźne i kontrastowe, a u innego niemal niezauważalne, jakby w ogóle go nie było. Wpływa na to wcześniej wspomniane: cryptic merle, czyli merle ukryty, którego obecności czasami nie sposób rozpoznać po samym wyglądzie.

cryptic_merle_i_blue_merle

Co więcej, niektóre psy mogą posiadać wariant merle, ale ich umaszczenie całkowicie go maskuje. Dzieje się tak np. u psów o recesywnie rudym umaszczeniu, ponieważ merle oddziałuje na ciemny pigment sierści, którego takie psy nie wytwarzają we włosach.

rudy_border_collie

I tutaj pojawia się pewna pułapka! Pies, który wygląda na niemarmurkowego, nadal może przekazać wariant merle swojemu potomstwu. Dlatego w odpowiedzialnej hodowli nie zawsze wystarczy spojrzeć na kolor sierści rodziców. Czasami dopiero badanie DNA pozwala poznać ich rzeczywiste predyspozycje genetyczne.

Kiedy natura stawia granice… czyli z merle trzeba ostrożnie

Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy oboje rodzice szczeniąt mają umaszczenie merle. Dlaczego?

Wyobraź sobie, że hodowca łączy dwa psy merle, z których każdy posiada jedną kopię genu odpowiedzialnego za to umaszczenie. W takim przypadku statystycznie:

  • 25% szczeniąt urodzi się bez merle.
  • 50% szczeniąt odziedziczy jedną kopię i będzie miało umaszczenie merle.
  • 25% szczeniąt odziedziczy dwie kopie i będzie tzw. double merle, czyli podwójnym merle.

Nie oznacza to jednak, że w miocie liczącym cztery szczenięta dokładnie jedno będzie podwójnym merle – to tylko prawdopodobieństwo. W jednym miocie może nie być ani jednego takiego szczeniaka, a w innym mogą urodzić się nawet trzy.

krzyżowanie_merle_merle

Dlaczego więc double merle jest tak niebezpieczne? Psy, które odziedziczą dwie kopie wariantu merle, są znacznie bardziej narażone na poważne problemy ze słuchem i wzrokiem – w tym głuchotę, wady rozwojowe oczu, a nawet ślepotę. Często mają też znacznie więcej bieli w umaszczeniu niż pozostałe szczenięta.

krzyżowanie_merle_merle_pies_albinos

I tutaj warto zapamiętać jedną rzecz: prawie całkowicie białe psy po dwóch rodzicach merle nie muszą być „wyjątkowymi albinosami”. Mogą być właśnie podwójnego merle. Sam kolor sierści nie wystarcza do postawienia takiego rozpoznania, ale zdecydowanie powinien wzbudzić czujność. W takiej sytuacji warto zapytać hodowcę o wyniki badań genetycznych rodziców oraz badań słuchu i wzroku szczeniaka.

zabawa_psów_merle-nieemerle

Czy można więc bezpiecznie hodować psy merle? Tak, pod warunkiem świadomego doboru rodziców. Przy klasycznym wariancie merle najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest połączenie psa merle z psem, u którego badanie genetyczne potwierdziło brak genów merle. W takim skojarzeniu, statystycznie połowa szczeniąt odziedziczy umaszczenie merle, ale żadne nie otrzyma dwóch kopii od rodziców.

Niektóre kraje, jak np. Niemcy czy Norwegia, wprowadziły prawny zakaz krzyżowania dwóch psów merle, uznając takie działanie za mało etyczne, a nawet zagrażające życiu zwierząt.

krzyżowanie_double_merle

Odpowiedzialna hodowla nie polega na uzyskaniu jak najbardziej oryginalnego umaszczenia. Odpowiedzialna hodowla, to ustawienie zdrowia psa w randze priorytetu.

Marmurkowy, łaciaty, dereszowaty – trzy całkiem różne wzory

Słowa mają moc i służą do określania tego, co widzimy. Aby nie tworzyć wątpliwości, najlepiej jest opisywać zjawiska najprecyzyjniej jak to możliwe. Choć nie jest to żaden wymóg, dobrze jest chociaż wiedzieć, jakie są między tymi określeniami różnice.

Marmurkowy pies. Niby marmurkowy… bo jednak z wzorem na kamieniu trochę się mija. Przecież jak słyszysz „marmur” to raczej nie kojarzysz go z plamami, a raczej nieregularnymi liniami. Ma to jednak pewien sens. Po głębszym zastanowieniu, powinieneś dojść do wniosku, że nie tyle chodzi o linie, co o odcienie powstające od koloru wiodącego.

marmur_merle_wzoryZrobiło się jaśniej? Super! Właśnie o to chodziło. Maść marmurkowa nawiązuje do rozmywania się barwy na różne jej odcienie. To właśnie dlatego od czarnego przechodzi w grafitowe, szare czy jasnosiwe tony, a od czekoladowego w kasztanowate, rude lub beżowe. Do tego ta nieregularność i brak wyrazistości konturu. Marmur? Marmur.

szczeniak_merle_spacerŁaciaty pies. Chyba prościej być nie mogło. To tak jakby powiedzieć „pies w kropki” i nagle każdy widzi Dalmatyńczyka. Łaty na sierści są zazwyczaj wyraźnie zarysowane. Można zauważyć ich granice. U niektórych psów jednak zdarza się, że te same „łaty” płynnie przechodzą z koloru w kolor, tworząc efekt modnego kiedyś „ombre”.

łaty_łaty_u_psa

Taki pies nadal jest łaciaty, choć wcale nie musi przypominać małej krówki! Może mieć duże łaty, drobne plamki, a nawet malutkie kropki, które łączą się lub występują osobno. Natura ma mnóstwo pomysłów! Różnica polega na tym, że łaciate umaszczenie nie rozjaśnia pierwotnego koloru sierści, tak jak merle. Co ciekawe, pies może być jednocześnie łaciaty i merle 😂 Jeśli chcemy mieć całkowitą pewność, pomocne będą badania genetyczne.

beagle_łaty

Deresz (roan)– brzmi nieco egzotycznie, może dla niektórych nawet obco. Co to właściwie jest? Może kojarzysz maść dereszowatą u koni? U psów wygląda identycznie i zdarza się, że jest mylona z merle. Pies dereszowaty ma na białej sierści mnóstwo drobnych kropek, których kolory mieszają się ze sobą, tworząc efekt delikatnego nakrapiania lub rozmycia odcieni.

australian_cettel_dog_deresz

Z daleka może przypominać merle, ale powstaje w zupełnie inny sposób. Jaki? Przez przemieszanie białych i pigmentowanych włosów, a nie rozjaśnienie ciemnego koloru. Co więcej deresz również może występować w wariancie: tricolor, red czy blue.

dereszowate_cocker_spaniele

Po co pieskom te wszystkie kolory? FAQ – najczęstsze pytania i odpowiedzi

Jak poznać, czy pies merle jest z pseudohodowli?

Szukając psa rasowego, najlepiej zorientować się wcześniej jaki jest jego wzorzec. Nie wystarczy wpisać nazwy rasy w wyszukiwarce OLX i rozpocząć poszukiwania psiaka w najlepszej cenie. Na początek, zawsze warto zgłębić wiedzę na temat danej rasy – zarówno pod względem wyglądu, cech charakteru aż po wyzwania jakie może postawić jego wychowanie. O pseudohodowlach pialiśmy oddzielny artykuł: Pseudohodowle psów. Co to jest pseudohodowla? Jak Je Rozpoznać i Uniknąć? 

Pamiętaj również, że w każdej hodowli powinieneś mieć możliwość zobaczenia badań zdrowotnych rodziców.

Czy każdy buldog francuski merle będzie chory?

Nie, to że FCI nie uznało maści merle u buldoga francuskiego, nie oznacza, że każdy pies będzie rodził się chory. Maść merle u tej rasy nie występuje jednak naturalnie, a jej pojawienie się ma związek z wprowadzaniem do niej nowych wariantów, poprzez krzyżowanie rasowych psów z nierasowymi. Zdarza się również rozmnażanie buldogów merle z innymi buldogami, starając się o utrwalenie genów.

Znaczenia nie ma kolor sierści, a pochodzenie szczeniaka i spełnienie przez niego cech wzorca. To właśnie dlatego buldożki merle wciąż pozostaje nieuznany. Czy to się zmieni? Zobaczymy. Tą decyzję najlepiej zostawić kynologom, którzy będą podpierać zasadność merle u buldoga, wielokrotnymi badaniami i statystykami w obrębie zdrowia szczeniąt.

Jeśli chodzi o miłośników psów – logicznym jest, aby nie kupować psów z pseudohodowli oraz miejsc, które oferują psy „rasowe”, nie spełniające wzorca. Ta decyzja z kolei, zależy jednak wyłącznie od sumienia i wolności decyzji każdego psiarza.

Czy pies z niebieskimi oczami jest ślepy?

Nie! Niebieskie oczy u psa nie oznaczają ślepoty. To naturalny efekt mniejszej ilości pigmentu w tęczówce. Choć u psów merle mogą występować wady wzroku, sam niebieski kolor oczu nie świadczy o żadnej chorobie.