Jamnik to pies, który może rozkochać w sobie od pierwszego wejrzenia, ale też przekopać Ci ogródek i ustawić domowników pod własne dyktando. To uparciuch, który mimo niskopodłogowego zawieszenia, doskonale radzi sobie w trudnych warunkach terenowych i potrafi upolować nawet lisa.

Przeczytaj poniższy artykuł i dowiedz się:

co wspólnego ma jamnik z bassetem;
czemu miniaturka to tak naprawdę nie miniaturka;
oraz dlaczego cały czas myślałeś, że są tylko trzy odmiany jamnika.

Spis treści:

Jamnik jamnikowi nie równy – aż 9 odmian tej rasy!
Standardowy, miniaturowy i króliczy – co je różni?
Włos szorstki, długi czy krótki – co to ma za znaczenie?
Jamnik – jaki jest, każdy widzi. Opis wyglądu rasy
Jakiego koloru może być jamnik?
Jamnik długowłosy – czy tylko czarny podpalany?
Dlaczego jamnik ma krótkie nóżki?
A zaczęło się od borsuka… czyli o tym, jak powstała rasa jamnik
Czy przez chwilę jamnik był bassetem?
Czy każdy jamnik jest uparty?
Jakie problemy zdrowotne występują u jamników?
Czy jamnik to rasa dla Ciebie?
Złota rada na spokojnego jamnika
Kto nie powinien wybierać jamnika?
Jedno czesanie w tygodniu – wystarczy?

Jamnik jamnikowi nie równy – aż 9 odmian tej rasy!

Jamnik jest rasą bardzo łatwo rozpoznawalną. Ciężko pomylić go z jakimś innym psem. Ale czy każdy pies o wydłużonym tułowiu, krótkich łapkach i krzywym nosie – to jamnik? Otóż nie.

Prawdziwy jamnik musi spełniać wymagania określone we wzorcu rasy, stworzonym przez FCI (czyli Międzynarodową Federację Kynologiczną, która zajmuje się kategoryzowaniem psów rasowych). I wcale nie chodzi wyłącznie o długi grzbiet czy krótkie łapki.

Co ciekawe, jamniki dzieli się na odmiany ze względu na rodzaj sierści, ale również… obwód klatki piersiowej. Brzmi nietypowo? Takie właśnie jest, ale idzie za tym kawał historii rasy, który ukształtował jamnika. Powstałe odmiany to jamnik: standardowy, miniaturowy oraz króliczy. Do tego każdy z nich może występować w trzech rodzajach szaty, czyli może być: krótkowłosy, długowłosy i szorstkowłosy. Łącznie daje nam to aż 9 różnych typów jamnika.

Standardowy, miniaturowy i króliczy – co je różni?

Pomiaru obwodu klatki piersiowej dokonuje się dopiero po ukończeniu 15. miesiąca życia, gdy pies osiągnie już swoje docelowe wymiary. To właśnie na tej podstawie jamniki dzieli się na trzy odmiany, z których każda została wyhodowana do nieco innych zadań.

Jamnik standardowy – to największa i najbardziej popularna odmiana. Jego rozmiar i siła pozwalały mu pracować w norach lisów i borsuków, gdzie musiał zmierzyć się z wymagającym przeciwnikiem. To też najdłuższy i fizycznie najbardziej wytrzymały z psów tej rasy.

Jamnik miniaturowy – jego mylna nazwa wcale nie oznacza najmniejszego przedstawiciela tej rasy. Można powiedzieć, że to egzemplarz ze średniej półki. Został wyhodowany z myślą o polowaniach na mniejszą zwierzynę. Był lżejszy i bardziej zwrotny, dzięki czemu świetnie sprawdzał się w pogoni za małymi zwierzętami.

Jamnik króliczy – prawdziwie najmniejszy z całej trójki. Jego niewielki obwód klatki piersiowej pozwalał przeciskać się przez wyjątkowo wąskie nory królików i gryzoni. To właśnie od tego zadania wzięła się jego nazwa.

Włos szorstki, długi czy krótki – co to ma za znaczenie?

Aby jamniki mogły sprostać przeróżnym zadaniom łowieckim – eksperymentowano również z rodzajami ich szaty.

Jamnik szorstkowłosy – był prawdziwym twardzielem od polowań na dziki. Jego szorstka sierść i charakterystyczne krzaczaste brwi działały niczym naturalna zbroja, chroniąc psa przed gałęziami, kolcami i innymi niespodziankami w lesie.

Jamnik długowłosy – dostał nieco bardziej elegancki płaszcz, ale nie dla urody. Długa sierść chroniła go przed chłodem i zadrapaniami. Dzięki temu, ten włochaty pies świetnie radził sobie w gęstych zaroślach podczas wypłaszania zwierzyny i aportowania.

Jamnik krótkowłosy? Im krótsza sierść, tym łatwiej było przecisnąć się przez ciasne nory i energicznie kopać. Można powiedzieć, że stał się najbardziej „aerodynamiczną” i wytrzymałą wersją jamnika.

Jamnik – jaki jest, każdy widzi. Opis wyglądu rasy

Charakterystyczna sylwetka to dopiero początek. Jamnika wyróżnia też szeroka głowa z wydłużoną kufą i duży nos, który skrywa wyjątkowo czuły węch. Ciemne, owalne oczy nadają mu bystre i zaciekawione spojrzenie, jakby cały czas obserwował, co dzieje się dookoła. Z kolei długie i zaokrąglone, miękko dotykające policzków uszy – trudno przypisać innej rasie. W oczy rzuca się również szeroka i umięśniona klatka piersiowa.

Niezależnie od odmiany, każdy jamnik ma ogon grubszy u nasady i zwężający się ku końcowi. U jamników długowłosych zdobią go efektowne opadające frędzle, natomiast u pozostałych – włos układa się prosto i luźno.

Największe różnice między odmianami widać oczywiście po sierści. Jamnik krótkowłosy ma krótką, gęstą i lśniącą szatę, z niewielką ilością podszerstka. Typ długowłosy nosi prostą, miękką sierść, która przy odpowiedniej pielęgnacji rzadko się kołtuni. Natomiast jamnik szorstkowłosy wyróżnia się twardym, gęstym włosem oraz charakterystycznymi brwiami i brodą, dzięki którym wygląda, jakby był gotowy udzielić Ci życiowej porady.

Jakiego koloru może być jamnik?

Choć wiele osób kojarzy jamnika głównie z rudym umaszczeniem, wzorzec FCI dopuszcza znacznie więcej kolorów. Wśród nich znajdują się: rude, czarne podpalane, czekoladowe podpalane, dzicze, pręgowane oraz marmurkowe (merle).

Szczególnie efektownie prezentuje się umaszczenie merle, czyli mieszane, ciemniejsze plamy na jaśniejszym tle. Pieski merle często mają też niebieskie oczy, podobnie jak husky. Wygląda to bardzo oryginalnie, jednak odpowiada za nie mutacja genetyczna, która w niektórych przypadkach może wiązać się z wadami słuchu lub wzroku. Z tego powodu związki kynologiczne podchodzą do tego umaszczenia z dużą ostrożnością, a jamniki merle znacznie rzadziej spotyka się na wystawach.

A skoro mowa już o nietypowych kolorach… Na pewnie kiedyś w internecie natknąłeś się na kremowo-białego lub biszkoptowego jamnika, który wygląda niemal jak mieszaniec miniaturki goldena. To English Cream Dachshund. Mimo ogromnej popularności, szczególnie w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, takie umaszczenie nie jest uznawane przez wzorzec FCI. Oznacza to, że pies nie może być uznany za zgodnego z obowiązującym wzorcem rasy, choć bez wątpienia ma wielu miłośników na całym świecie.

Jamnik długowłosy – czy tylko czarny podpalany?

Wielu opiekunów jamników zastanawia się, czy kolor sierści zależy od wielkości psa. Najczęściej bowiem spotykamy jamniki standardowe krótkowłose w umaszczeniu rudym, natomiast długowłose często kojarzą się z czarnym podpalanym.

W rzeczywistości nie ma takiej zależności. Każda z trzech odmian wielkości może występować w każdej z trzech odmian sierści oraz w różnych umaszczeniach. Wyjątkiem jest umaszczenie dzicze, które najczęściej spotykane jest u jamników szorstkowłosych. To charakterystyczna mieszanka odcieni szarości, brązu i czerni przypominająca umaszczenie dzika. Bo jak pies na dziki… to wyglądający jak dzik, żeby go nie poznały.

Dlaczego jamnik ma krótkie nóżki?

Jamnik nie jest jedyną rasą o krótkich łapach i wydłużonym tułowiu. Podobną budowę mają również corgi czy bassety. Jest ona wynikiem utrwalonej mutacji genetycznej zwanej chondrodystrofią, która powoduje zaburzenie rozwoju chrzęstnych części kończyn. Oznacza to, że kości u takiego psa nie rosną wraz z ciałem i dlatego jamnik to taki łapkowy karzełek.

Choć brzmi to jak wada, w przypadku małych psów myśliwskich okazała się ogromną zaletą. Krótkie ale grube i niezwykle silne nogi – pozwalały psom sprawniej kopać i poruszać się w ciasnych norach.

To właśnie dzięki tym cechom, powstała grupa psów wykorzystywanych do pracy pod ziemią, potocznie nazywana norowcami. Oprócz jamników, zaliczamy do niej również m.in. foksteriery, border teriery, teriery walijskie oraz jack i parson russell terriery.

A zaczęło się od borsuka… czyli o tym, jak powstała rasa jamnik

Według klasyfikacji FCI, jamnik należy do grupy 4 – jamniki. To jedyna rasa, która zagarnęła całą kategorię tylko dla siebie. Znajdziesz w niej wyłącznie dziewięć wcześniej wspomnianych odmian jamnika – innych ras już tam nie wpuszczono.

Ojczyzną jamnika są Niemcy, gdzie wyhodowano go jako niewielkiego, ale wyjątkowo odważnego psa myśliwskiego. Jego specjalnością było tropienie i wypłaszanie borsuków z nor. To właśnie stąd wzięła się niemiecka nazwa Dachshund: Dachs oznacza borsuka, a Hund – psa. Czyli dosłownie… psa na borsuki lub borsuczego psa.

Z czasem szybko okazało się, że ten niepozorny psiak ma znacznie większe możliwości. Dzięki świetnemu węchowi i ogromnej determinacji zaczął polować także na lisy i króliki, a dodatkowo wykorzystywano go do płoszenia zwierzyny i aportowania.

Czy przez chwilę jamnik był bassetem?

Psy o długim tułowiu i krótkich łapach, wykorzystywane do polowań na borsuki, wydry czy bobry, pojawiały się w literaturze już w XVII wieku. Co ciekawe, w ówczesnych poradnikach dla myśliwych były bardzo dokładnie opisywane, lecz pod nazwą… bassety.

Pomyłka? Przypadek? Nic z tych rzeczy. W tamtych czasach słowo basset nie oznaczało jeszcze konkretnej rasy, ale określenie wszystkich krótkonożnych psów myśliwskich pracujących w norach. Opisy budowy, sierści i charakteru niektórych psów, wyraźnie dają odczuć, że autorom chodziło o przodków współczesnych jamników. Dopiero później rasa ta zyskała własną nazwę.

Czy każdy jamnik jest uparty?

Choć dziś przeciętny jamnik częściej posiada własne miejsce na kanapie niż bierze udział w polowaniach, w jego zachowaniu wciąż widać myśliwskie korzenie. Wszystkie odmiany odziedziczyły po swoich przodkach żywy temperament, zawziętość i upartość. Jamnik to niezwykle mądre i samodzielne zwierzę, które lubi podejmować własne decyzje.

Oficjalny wzorzec rasy nie przydziela różnych cech poszczególnym odmianom. Jednak wielu hodowców zauważa pewne różnice. Jamniki długowłose często uznawane są za spokojniejsze, krótkowłose za bardziej żywiołowe, a szorstkowłose za najbardziej zdeterminowane. Mimo to, każdy jamnik jak postawi sobie jakiś cel, trudno przekonać go do zmiany planów.

Jakie problemy zdrowotne występują u jamników?

Jamniki uchodzą za psy ogólnie zdrowe i jedne z najdłużej żyjących ras – często dożywają nawet 12-16 lat. Jednak, ze względu na anatomiczną budowę ciała, ich najczęstszym problemem zdrowotnym są choroby kręgosłupa. Najczęściej rozwijającym się schorzeniem jest genetyczna predyspozycja do dyskopatii. Z tego względu nawet miesięczny jamnik nie powinien skakać z kanapy czy sam schodzić z wysokiego piętra po schodach.

U jamników mogą również występować także choroby stawów, problemy z z kamieniem na zębach oraz otyłość. Jamnik kocha wszystko, co jesz Ty, i bardzo chętnie wyłudzi choćby kęsa. Musisz pamiętać o tym, aby pilnować jego diety i nie pozwalać by jadł kiedy chce – bo może jeść cały czas.

Regularne wizyty u weterynarza i codzienna dawka ruchu znacząco zmniejszają ryzyko wielu z tych problemów i pomagają utrzymać psa w dobrej kondycji przez długie lata.

Czy jamnik to rasa dla Ciebie?

Jamnik to jedna z najpopularniejszych ras psów w Polsce i choć świetnie odnajduje się w domu, nie jest typowym kanapowcem. Musisz wiedzieć, że jamnik potrzebuje codziennej dawki ruchu i zajęcia dla psychiki. W przeciwnym razie sam znajdzie sobie rozrywkę. Jego nuda może przejść na poduszkę w salonie, która po kilku minutach spowoduje śnieżycę z pierza. I wcale nie zrobi tego złośliwie – po prostu jego instynkt łowiecki właśnie zrealizował nowe zadanie.

Złota rada na spokojnego jamnika

Jeśli marzy Ci się jamnik, pamiętaj o jednej zasadzie, która musi istnieć codziennie. Najpierw zmęcz jego głowę i nos, a dopiero potem licz na spokojny wieczór na kanapie. Niezależnie od tego czy to dopiero 3-miesięczny jamnik, czy już dorosły osobnik, ważna jest regularna aktywność i ćwiczenia rozwijające instynkt łowiecki. Świetnie sprawdzą się do tego: maty węchowe, tropienie, agility czy wspólne spacery i bieganie.

Kto nie powinien wybierać jamnika?

Jeśli Twoją pasją jest ogrodnictwo, jamnik może mieć na ten temat nieco inne zdanie. To jeden z nielicznych minusów tej rasy. Warto więc dobrze zabezpieczyć ulubione krzewy i kwiaty, bo w przeciwnym razie Twój drogi ogród może zostać wzbogacony o kilka dodatkowych dołków. Będą one dumnie symbolizować miejsce, w którym Twój jamnik właśnie odkrył swój łowiecki talent.

Jedno czesanie w tygodniu – wystarczy?

Pielęgnacja jamnika nie należy do skomplikowanych. Niezależnie od tego, jaki gatunek sierści ma Twój piesek, regularne wyczesywanie zazwyczaj w zupełności wystarczy. Jamniki krótkowłose warto szczotkować raz w tygodniu, natomiast długowłose 2-3 razy w tygodniu, aby zapobiec powstawaniu kołtunów.

Nieco więcej uwagi wymaga jamnik szorstkowłosy. Oprócz wyczesywania potrzebuje również regularnego trymowania, czyli zabiegu polegającego na usuwaniu martwego włosa za pomocą trymera. W zależności od tempa wzrostu sierści wykonuje się go średnio co 2-4 miesiące. Tego typu sierści nie powinno się golić. Golenie zaburza jej strukturę, przez co nowy włos staje się miękki, matowy i z czasem może łatwiej się filcować.

Jeśli masz jamnika, zobacz również: Legowisko dla jamnika